Choroby wywołane nieprawidłowym żywieniem

Jednostronne żywienie, przeterminowany suchy pokarm, a także podawanie pożywienia nieodpowiedniego dla kotów, to czynniki sprzyjające, jeśli nawet nie wywołujące chorób skóry. Najczęstszym błędem żywieniowym jest podawanie kotu prawie wyłącznie pokarmu suchego. Żywione w ten sposób zwierzę ma tłustą, łuszczącą się skórę, matową sierść, stały świąd skóry i wypadają mu włosy. Kot drapie się i gryzie skórę. Powstałe w ten sposób drobne skaleczenia mogą zostać zakażone przez zawsze obecne na skórze bakterie i przekształcić się w egzemę. Przyczyną zmian na skórze i sierści jest niedobór nienasyconych kwasów tłuszczowych. Pokarm suchy zawiera bowiem zbyt mało niezbędnego dla kota kwasu arachidonowego. Koty cechują się bardzo wysokim zapotrzebowaniem na ten kwas tłuszczowy, gdyż - w odróżnieniu od ludzi i innych zwierząt domowych - nie są w stanie przekształcać zawartego w tłuszczach roślinnych kwasu linolowego na kwas arachidonowy. Szczególnie bogaty w ten kwas jest tłuszcz drobiowy. Jedna łyżeczka do herbaty gęsiego smalcu na 500 g pokarmu wystarcza, aby zapobiec objawom niedoborowym. Masło, łój wołowy lub śmietana zawierają natomiast zbyt mało kwasu arachidonowego i dlatego nie nadają się do wyrównywania istniejącego niedoboru. Oleje roślinne, jak oliwa z oliwek lub olej słonecznikowy, są w tym przypadku zupełnie bezużyteczne, gdyż zawierają jedynie nieprzetwarzany przez organizm kota kwas linolowy.
W przypadku przewlekłych biegunek lub schorzeń trzustki, połączonych z zaburzeniami trawiennymi, może powstać niedobór "skórnej" witaminy H (biotyny). U dotkniętych niedoborem zwierząt okrywa włosowa staje się rzadka i bez połysku, a skóra sucha i łuszcząca. Początkowe leczenie polega na usunięciu przyczyny schorzenia. Oznacza to przeprowadzenie dokładnych badań, a następnie leczenie określonego schorzenia narządu trawiennego. Dodatkowo niedobór biotyny można uzupełnić przez podawanie płatków owsianych lub specjalnych preparatów dostępnych w lecznicach dla zwierząt. Niedobór biotyny może również wystąpić przy skarmianiu dużych ilości surowego białka jaja kurzego, które zawiera awidynę - substancję unieczynniającą biotynę. Jednostronne żywienie kotów rybami, szczególnie tuńczykiem, lub podawanie im tranu może wywoływać zapalenie podskórnej tkanki tłuszczowej (pansleatitis). Schorzenie to jest spowodowane niedoborem witaminy E (przeciwutleniacza), zużywanej z powodu nadmiernego poziomu kwasów tłuszczowych w pokarmie rybnym. Oprócz silnego spadku masy ciała kota, występuje wówczas stan zapalny podskórnej tkanki tłuszczowej, która przebarwia się na zielonożółto do jasnego brązu. Skóra na całym ciele staje się wrażliwa na dotyk, więc przy chwytaniu zwierzęta, w zależności od temperamentu, reagują żałosnym miauczeniem, odruchami obronnymi bądź drapaniem i gryzieniem. Aby uniknąć choroby, nie należy podawać kotu tranu oraz pokarmu złożonego wyłącznie z ryb.

Alergie i choroby o podłożu autoimmunologicznym

Alergie są wynikiem nadmiernej reakcji organizmu na różne czynniki (alergeny). Odróżnia się uczulenia kontaktowe i pokarmowe. W przypadku uczulenia kontaktowego nadmierna reakcja obronna skóry następuje już przez sam kontakt dotykowy z alergenem. Mogą nim być najróżnorodniejsze czynniki, jak grzyby chorobotwórcze, pasożyty (pchły, roztocze), bakterie, środki lecznicze (obróżki przeciwpchelne, maści), środki do prania, do pielęgnacji podłogi lub mebli, plastykowe miseczki na pokarm, rośliny i wiele innych. W przypadku uczulenia pokarmowego, oprócz zmian skórnych, występują często zaburzenia żołądkowo jelitowe, którym towarzyszą biegunka i wymioty. Czasem jednak i w ich przypadku zmiany pojawiają się jedynie na skórze. Objawy schorzeń skórnych na tle uczuleniowym są różnorodne, począwszy od lekkich zaczerwienień skóry, krost i strupów, a skończywszy na ciężkich wypryskach (egzemach) zakażonych wtórnie bakteriami. Często też występuje silny świąd. Rozpoznanie i leczenie alergii nie jest łatwe i wymaga od właściciela kota wiele cierpliwości. W celach diagnostycznych u człowieka i psa wykonuje się test śródskórny, w którym do skóry pacjenta wstrzykiwane są różne alergeny. Dla kotów brak takich testów, gdyż próby czynione w tym kierunku nie dały jak dotychczas pozytywnych wyników. Skóra kocia jest zbyt cienka, aby powstałe na niej po wstrzyknięciu antygenu bąble mogły być odpowiednio ocenione. Po wykluczeniu innych przyczyn, jak np. chorób niedoborowych lub schorzeń narządów, choroby alergiczne można stwierdzić przez wykonanie biopsji skóry. W tym celu lekarz weterynarii w miejscowym znieczuleniu pobiera małą próbkę ze zmienionego chorobowo miejsca na skórze i badają histologicznie. Obserwowane pod mikroskopem swoiste zmiany skórne dostarczają informacji na temat przyczyn choroby. Przy jednoznacznym stwierdzeniu alergii należy znaleźć czynnik uczulający i w miarę możliwości nie dopuścić go do kontaktu z kotem. Jest to praca wręcz detektywistyczna, wymagająca umiejętności obserwacji, dużego zaangażowania i wiele cierpliwości. Leki tłumiące nadmierną obronność organizmu (np. kortyzon) łagodzą dolegliwości pacjenta. Ponieważ jednak ich długotrwałe stosowanie wywołuje wiele działań ubocznych, są więc one tylko rozwiązaniem doraźnym do momentu usunięcia przyczyny (alergenu).
Choroba o podłożu autoimmunologicznym (autoagresja) polega na odpowiedzi odpornościowej organizmu na własne tkanki, tj. występuje bez udziału alergenu z zewnątrz. Do najbardziej znanych tego typu schorzeń u kotów należą pęcherzyca i liszaj rumieniowaty. Na szczęście stosunkowo rzadko one występują. W przypadku pęcherzycy występują przewlekłe wykwity skórne w postaci pęcherzyków, umiejscowione głównie na wargach i wokół oczu. Po ich pęknięciu powstają płaskie zapalne wypryski i owrzodzenia. Liszaj rumieniowaty charakteryzują raczej łuski i strupy występujące głównie na uszach i łapach. Jednak niemożliwe jest rozpoznanie choroby wyłącznie na podstawie zmian skórnych. Konieczne jest wykonanie badań laboratoryjnych, zwłaszcza jeśli ma się do czynienia z chorobami przewlekłymi, połączonymi z wtórnymi zakażeniami bakteryjnymi. Często diagnoza opiera się na kolejnym wyeliminowaniu wszystkich innych schorzeń, które mogą wywoływać podobne zmiany na skórze. Jest to więc w przypadku chorób skórnych bardzo pracochłonne i długotrwałe, a także znacznie obciąża kieszeń właściciela kota. Trzeba też dodać, że leczenie już rozpoznanego schorzenia jest również długotrwałe.
Nie próbujmy leczyć sami chorego kota środkami stosowanymi u ludzi, ani też środkami używanymi w medycynie naturalnej. Właśnie w przypadku chorób skóry szczególne znaczenie ma możliwie wczesna i konsekwentna współpraca z lekarzem weterynarii.
Szczególną postacią chorób skórnych jest tzw. zespól eozynofilowy, kiedy to powstają na skórze źle gojące się niebolesne owrzodzenia lub swędzące i odgraniczone czerwone grudki lub płytki naciekowe. Przyczyna tych schorzeń nie jest do tej pory wyjaśniona. Wydaje się jednak, że przy ich powstaniu odgrywają rolę reakcje obronne organizmu, tak że prawdopodobnie należą do grupy chorób o podłożu autoimmunologicznym. Miejscem występowania owrzodzenia eozynofilowego u kota jest warga górna lub błona śluzowa jamy ustnej. Grudki eozynofilowe silnie swędzące występują natomiast na całym ciele zwierzęcia i są trudne do leczenia. Pozytywne wyniki daje stosowanie leków tłumiących działalność układu odpornościowego oraz hormonów